کد خبر: ۳۴۹۴۳۸۹

تاریخ: ۱۴ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۰۹:۴۴

آيه روز/

مالك حقيقی سود و زيان و بخشش و حرمان

گروه فعاليت​هاي قرآني: در روایتی از پیامبر اكرم(ص) می​خوانیم معناى توكل آن است كه انسان یقین كند، سود و زیان و بخشش و حرمان به دست مردم نیست؛ اگر بنده‌اى به این مرتبه از شناخت برسد، این همان توكل بر خداست.

به گزارش خبرگزاری بین​المللی قرآن(ایكنا)، آیات متعددی در قرآن كریم انسان را به توكل دعوت كرده است؛ از جمله این آیات، آیه 23 سوره مائده است كه توكل را لازمه ایمان معرفی می​كند:« وَعَلَى اللّهِ فَتَوَكَّلُواْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِین»: و اگر مؤمن هستید بر خداوند توكل كنید.

توكل به گفته علما آن است كه قلب در تمام امور به خدا اعتماد نموده، از غیر او منقطع شود، به این معنا كه انسان بر اسباب تکیه نکند و آرامش و سکونش تنها با نام خدا باشد و از یاد نبرد که خداى تعالى مى‏​تواند بدون این اسباب و وسائل، مطلوبش را از طریقى که گمان نمى‏​کند عطا فرماید. به عبارت دیگر شرط توکل آن است که انسان اثر بخشى را از ناحیه حق تعالى بداند و به این لطیفه ایمان آورد که اگر او نخواهد هیچ سببى مسبّب خود را به دنبال نخواهد داشت، و هیچ مؤثّرى اثر طبیعى خود را به جاى نخواهد گذاشت(علامه مهدی نراقی در جامع السعادات).

بر اساس این آیه چنانچه به وجود خداوند ایمان آوردید، باید همه اسباب را تحت مدیریت او دانسته و در همه امور مدیر و مدبر اصلی را خداوند بدانید. از این رو، توكل از خصلت‌های افراد با ایمان است چنانكه در آیه دوم سوره انفال نیز می​خوانیم: مؤمنان كسانی هستند كه چون خدا یاد شود دل‌هایشان بترسد و چون آیات او بر آنان خوانده شود بر ایمانشان بیفزاید و بر پروردگار خود توكل مى‏​كنند.

شاید روشن​ترین معنای توكل را در حدیثی كه از پیامبر(ص) نقل شده است، بخوانیم. ایشان در این حدیث می​فرمایند: معناى توكّل را از جبرئیل سؤال كردند و جبرئیل در پاسخ گفت:

«الْعِلْمُ بِاَنَّ الْمَخْلُوقَ لایضُرُّ وَ لاینْفَعُ وَ لایعْطى وَ لایمْنَعُ وَ اسْتِعْمالُ الْیأْسِ مِنَ الْخَلْقِ فَاِذا كَانَ الْعَبْدُ كَذلِكَ لَمْ یعْمَلْ لأَِحَد سِوَى اللّهِ وَ لَمْ یرْجُ وَ لَمْ یخَفْ سِوَى اللّهِ وَ لَمْ یطْمَعْ فى اَحَد سِوَى اللّهِ فَهذا هُوَ الْتَّوَكّلُ»:

معناى توكل این است كه انسان یقین كند، سود و زیان و بخشش و حرمان به دست مردم نیست و باید از آنها ناامید بود و اگر بنده‌اى به این مرتبه از شناخت برسد كه جز براى خدا كارى انجام ندهد و به كسى جز او امیدوار نباشد و از غیر او نترسد و غیر از خدا چشم طمع به كسى نداشته باشد، این همان توكّل بر خداست.

باور به اینكه مالك حقیقی حیات و مرگ و سود و زیان خداوند است، می​تواند از دلهره​های هر روزه ما بكاه؛ اینكه بدانیم مصلحت ما به دست خداوندی است كه «ارحم الراحمین» است و علم و محبت و قدرت را با هم دارد، نگاه ما را به افق بلندتری جلب می​كند كه تنها با آن قلب ما به اطمینان و آرامش می​رسد.

در حدیث زیبایی از امام رضا(ع) می​خوانیم، حدّ توكل آن است كه با وجود خدا از هیچ کس نترسی.