کد خبر: ۴۲۶۳۹۷۴

تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۳:۴۶

حافظ صحیفه سجادیه:

صحیفه سجادیه نیاز انسان برای اصلاح جان و روان است

حمید چنانی با تأکید بر ضرورت پژوهش و بحث درباره ادعیه صحیفه سجادیه، گفت: در این دوره که عصر ارتباطات است ما نیاز مبرمی به چنین کتابی برای اصلاح جان و روان انسان و جامعه داریم.

به گزارش ایکنا از خوزستان، نشست «گنج پنهان؛ هدیه امام زین‌العابدین(ع)» به همت معاونت فرهنگی سازمان جهاد‌دانشگاهی استان خوزستان، امروز، 16 بهمن‌ماه همزمان با سالروز میلاد امام سجاد(ع) در سالن جلسات جهاددانشگاهی خوزستان برگزار شد.

حمید چنانی، حافظ صحیفه سجادیه در آغاز این نشست از اهتمام جهاد‌دانشگاهی استان نسبت به میراث فرهنگی اسلام و مدرسه اهل بیت(ع) تشکر کرد و گفت: صحیفه سجادیه به «اخت القرآن» معروف است که شامل 54 دعا از ادعیه امام سجاد(ع) است. همچنین این کتاب به «زبور آل محمد(ص)» نیز شناخته می‌شود. علت این نامگذاری موضوع آن، یعنی ادعیه است، چون کتاب حضرت داود(ع) نیز شامل ادعیه بود.

وی اظهار کرد: این کتاب متعلق به نیمه دوم قرن اول است که این دوران، دوران مهمی است چون همزمان، دوره نقطه‌گذاری قرآن و دوره درخشش شاگردان مبرز امام علی(ع) مثل ابوالأسود دوئلی و شاگردان غیرمستقیم ایشان مثل یحیی بن یعمر است. صحیفه سجادیه در این دوره نوشته شد و نوشتن آن همراه با نقطه‌گذاری بود.

چنانی با تأکید بر ضرورت پژوهش و بحث درباره ادعیه صحیفه سجادیه گفت: در این دوره که عصر ارتباطات است ما نیاز مبرمی به چنین کتابی برای اصلاح جان و روان انسان و جامعه داریم. این کتاب مانند قرآن کریم با حمد خداوند شروع می‌شود و دعای اول آن این‌چنین آغاز می‌شود: «اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ بِلاَ أَوَّلٍ كَانَ قَبْلَهُ وَ الْآخِرِ بِلاَ آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ‏»؛ دعای دوم صحیفه سجادیه درباره نعمت وجود پیامبر اسلام(ص) است که این چنین آغاز می‌شود: «وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي مَنَّ عَليْنَا بِمُحَمَّدٍ نَبِيِّهِ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ - دُونَ الْأُمَمِ الْمَاضِيَةِ وَ الْقُرُونِ السَّالِفَةِ.»

این حافظ قرآن ادامه داد: از دعاهای مهم صحیفه سجادیه، دعای بیستم آن است که به دعای «مکارم الاخلاق» معروف است و شامل 20 صلوات و بلیغ‌ترین دعای صحیفه سجادیه است. دعای بیست‌وچهارم، بیست‌وپنجم و بیست‌وششم، دعا برای والدین، دعا برای فرزندان و همچنین دعا برای همسایگان است. یکی از تبعات منفی دوره ارتباطات پراکندگی اعضای خانواده است و ما در صحیفه سجادیه می‌بینیم چند دعای امام سجاد(ع) درباره خانواده و والدین است.

وی افزود: دعای چهل‌ودوم صحیفه دعای ختم قرآن است، دعای چهل‌وسوم دعای اول هر ماه، دعای چهل‌وچهارم دعای استقبال از ماه مبارک رمضان و دعای چهل‌وپنجم دعای وداع ماه مبارک است. یکی از ادعیه ویژه صحیفه سجادیه، دعای چهل‌وهفتم آن است که دعای عرفه است و بلندترین دعای صحیفه سجادیه است که معنویت بالا و عبارات جالبی دارد. در دعای چهل‌وهشتم که دعای روز عید قربان و جمعه است عبارت جالبی دارد از جمله اینکه فلسفه ظلم و عدل را بیان می‌کند و چنین عرضه می‌دارد: «وَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّهُ لَيْسَ فِي حُكْمِكَ ظُلْمٌ... وَ إِنَّمَا يَحْتَاجُ إِلَي الظُّلْمِ الضَّعِيفُ» امام می‌فرمایند ظالم و ستمگر، کمبودهایی دارد که مرتکب ظلم می‌شود.

این حافظ قرآن گفت: صحیفه سجادیه در دوران بعد از قرن دوم و قرن سوم، به‌عنوان منبع الهام عارفان و صوفیان و شاعران قرار گرفت. یکی از مهمترین عوامل عدم ترویج صحیفه سجادیه در قرون دوم و سوم دشمنی حکومت‌ها با اهل بیت پیامبر(ص) بود که باعث منزوی شدن این کتاب در آن دوران شد.

وی با اشاره به یکی از حکمت‌های نهج البلاغه اظهار کرد: امیرالمؤمنین(ع) فرمودند: «أَلَا وَ إِنَّ مِنَ الْبَلَاءِ الْفَاقَةَ، وَ أَشَدُّ مِنَ الْفَاقَةِ مَرَضُ الْبَدَنِ، وَ أَشَدُّ مِنْ مَرَضِ الْبَدَنِ مَرَضُ الْقَلْبِ؛ أَلَا وَ إِنَّ مِنْ صِحَّةِ الْبَدَنِ تَقْوَى الْقَلْبِ» بدانيد از جمله بلاها تهيدستى، و سخت‌تر از آن بيمارى جسم، و سخت‌تر از بيمارى جسم، بيمارى قلب است. و بدانيد برتر از سلامت جسم، تقواى قلب است. بنابراین، سلامت و تقوای قلب نیاز مبرم ماست و همین موضوع نیاز ما را به صحیفه سجادیه اثبات می‌کند.

چنانی همچنین درباره انگیزه خود از حفظ صحیفه سجادیه گفت: صحیفه سجادیه برای جان و روان ماست. می‌توان صحیفه سجادیه را یک استراحتگاه برای جان و روان انسان دانست؛ دنیایی از تأملات و حالات ایمانی و عرفانی در صحیفه سجادیه موج می‌زند و ما خیلی از مفاهیم قرآن را می‌توانیم در صحیفه سجادیه بیابیم.

در بخش دیگری از این نشست، حسن محمدی‌مجد، رئیس سازمان جهاد‌دانشگاهی خوزستان با تصریح به اینکه ارتباط جامعه ما با صحیفه سجادیه کم است، گفت: فعالیت استادانی مثل شما در این زمینه می‌تواند اثرگذار باشد. اگر ادعیه صحیفه سجادیه را بخوانیم خواهیم دید که امام سجاد(ع) استاد زیاد خواستن هستند؛ اما در مقام حمد و استغفار، نه کم حمد می‌گوید و نه کم استغفار می‌کند و همواره حمدها، دعاها و استغفارهای امام در صحیفه سجادیه شمول جامعی نسبت به تمام مؤمنان در همه عصرها و دوره‌ها دارد.

وی افزود: برای مثال امام سجاد(ع) وقتی می‌خواهند حمد خدا را بگویند چنین عرضه می‌دارند: «لَهُ الْحَمْدُ مَکانَ کلِّ نِعْمَةٍ لَهُ عَلَینَا وَ عَلَی جَمِیعِ عِبَادِهِ الْمَاضِینَ وَ الْبَاقِینَ عَدَدَ مَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُهُ مِنْ جَمِیعِ الْأَشْیاءِ» یا در جایی دیگر می‌فرمایند: «حَمْداً لَا مُنْتَهَی لِحَدِّهِ، وَ لَا حِسَابَ لِعَدَدِهِ، وَ لَا مَبْلَغَ لِغَایتِهِ، وَ لَا انْقِطَاعَ لِأَمَدِهِ»؛ امام همیشه دعاهای خود را بین دو صلوات جا می‌دهند و به گفته استادان این تکنیک استجابت دعاست. امام زین‌العابدین(ع) استاد صلوات فرستادن است. ایشان در یکی از ادعیه چنین صلوات می‌فرستند: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، إِذَا ذُکرَ الْأَبْرَارُ، وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، مَا اخْتَلَفَ اللَّیلُ وَ النَّهَارُ، صَلَاةً لَا ینْقَطِعُ مَدَدُهَا، وَ لَا یحْصَی عَدَدُهَا، صَلَاةً تَشْحَنُ الْهَوَاءَ، وَ تَمْلَأُ الْأَرْضَ وَ السَّمَاءَ» الهی بر محمد و آلش درود فرست هر گاه که یاد نیکان شود، و بر محمد و آلش درود فرست تا زمانی که شب و روز در رفت و آمدند، چنان درودی که پایان نپذیرد، و به حساب درنیاید، درودی که فضا را آکنده کند، و زمین و آسمان را پر کند.

محمدی‌مجد ادامه داد: تلاش ما این است که این جلسه آغازی برای یک حرکت جدی در زمینه توسعه معارف الهی باشد. ما استادان و رسانه‌های خوبی در جهاددانشگاهی داریم، باید هم و غم ما معرفی این متون اسلامی به جوانان باشد. ما آمادگی داریم ظرفیت‌های جهاددانشگاهی را در راستای انجام این وظیفه هماهنگ کنیم. به ما کمک کنید بتوانیم جوانان را به این سمت سوق بدهیم و کار عمیق فرهنگی بکنیم تا این زیبایی‌ها نمایش داده شود. مطابق سخن معصوم اگر مردم ما با معارف اهل بیت(ع) آشنا شوند حتما از آن تبعیت می‌کنند.

وی اظهار کرد: این علو و عروج در هیچ جا به جز متون اهل بیت(ع) وجود ندارد. اگر بتوانیم ایمان به الله را به‌عنوان عقیده مشترک بین مسلمانان پررنگ کنیم بقیه اختلافات رنگ می‌بازد. اگر ما امت واحده بودیم شاهد چنین جنایت‌هایی در غزه نبودیم. برای امت رسول‌الله(ص) ننگ است که مسلمانان را قتل‌عام کنند و صدای آن‌ها در نیاید. ما باید مفاهیم اخوت ایمانی را توسعه دهیم و امت واحده را تشکیل دهیم. متأسفانه ما در جمع‌های کوچک خود متشتت هستیم و این مسئله باعث شده است عظمت اسلام را از دست بدهیم و امت واحده جماعت شکل نگیرد.